Biuro Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej prowadziło prace na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Panewnickiej w Katowicach 31 sierpnia–4 września. W trakcie działań, zgodnie z decyzją prokuratora, podjęto szczątki, które według wstępnej oceny antropologicznej mogą należeć do żołnierzy podziemia niepodległościowego. Prace wykonywano we współpracy z Oddziałową Komisją Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (OKŚZpNP) w Katowicach. Odnalezione szczątki trafią do kolejnych analiz badawczych.
Kogo poszukiwano?
Poszukiwani to Zbigniew Kozłowski, Władysław Derejski i Wilhelm Sadłocha. Wszystkich trzech skazano na karę śmierci wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Katowicach i stracono w październiku 1946 r. w więzieniu przy ul. Mikołowskiej. Celem prac było odnalezienie ich miejsc pochówku na terenie cmentarza.
Zbigniew Kozłowski ps. Konrad urodził się 25 maja 1922 r. w Warszawie. Działał w Armii Krajowej na Lubelszczyźnie, a później w Pogotowiu Akcji Specjalnej Narodowych Sił Zbrojnych. Władysław Derejski ps. Żyd urodził się 4 kwietnia 1909 r. i po wojnie należał do grupy dywersyjnej operującej na terenach powiatów zawierciańskiego i będzińskiego. Wilhelm Sadłocha ps. Borys urodził się 10 listopada 1920 r. i działał w strukturach Wolność i Niezawisłość na terenie powiatu pszczyńskiego.
Jak będą badane szczątki?
Po podjęciu szczątków specjaliści przeprowadzą analizę antropologiczną wstępną i szczegółową. Kolejnym krokiem będą badania genetyczne wykonywane w ramach prowadzonego śledztwa OKŚZpNP w Katowicach. Celem tych badań jest ustalenie tożsamości oraz porównanie materiału genetycznego z możliwymi próbkami referencyjnymi.
Czy IPN wcześniej prowadził prace na tym cmentarzu?
W 2021 r. zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji przeprowadził prace na terenie tego samego cmentarza. W dniach 6–9 kwietnia 2021 r. odnaleziono szczątki dwóch osób pochowanych w bezimiennych mogiłach, a sposób ich pochówku uznano za charakterystyczny dla tajnych pochówków reżimu komunistycznego.
Wówczas poszukiwanymi osobami byli Hieronim Wolniak ps. Samotny oraz Jan Mulak ps. Śmiech. Hieronim Wolniak został skazany wyrokiem z 3 lutego 1947 r. i stracony 27 lutego 1947 r.; Sąd Wojskowy w Warszawie stwierdził nieważność tego wyroku 24 lutego 1995 r. Jan Mulak został skazany wyrokiem z 22 listopada 1946 r. i stracony 7 lutego 1947 r.; wyrok unieważniono postanowieniem Sądu Okręgowego w Katowicach z 24 kwietnia 2012 r.
Szczątki odnalezione podczas najnowszych prac zostaną poddane badaniom antropologicznym i badaniom genetycznym w ramach prowadzonego śledztwa OKŚZpNP.
