Willa Chruszczowa Katowice powstała w 1959 roku na planie koła według projektu Augustyna Boronia. Obiekt stoi w Lasach Panewnickich, w pobliżu miasteczka studenckiego na Ligocie, a dojazd prowadzi utwardzoną drogą od ul. Śląskiej. Pierwsze piętro domu zostało niemal całkowicie przeszklone i zawiera owalną antresolę oraz taras ze schodami prowadzącymi do ogrodu. Na froncie zachowała się mozaika z herbem Katowic.
Dlaczego Chruszczow tu nie nocował?
Budynek zaprojektowano i wzniesiono z zamiarem przyjęcia radzieckiego przywódcy, lecz plan wizyty zmieniono po nieudanym zamachu w Sosnowcu. Po odwołaniu noclegu willa służyła działalności wewnątrzpartyjnej i przyjęciom. Od lat 70. do 1995 roku w rezydencji działała Klinika Endokrynologii Dziecięcej Śląskiej Akademii Medycznej, a po przeniesieniu usług medycznych budynek został opróżniony.
Co z własnością i planami rewitalizacji?
Sama willa oraz portiernia i elementy parkowe należą do Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Grunt formalnie pozostawał w gestii Skarbu Państwa zarządzanego przez Lasy Państwowe, a nadleśnictwo informowało o przekazaniu terenu w użytkowanie uczelni. Na początku 2023 roku Lasy Państwowe i ŚUM zawarły porozumienie przewidujące przekształcenie obiektu na Centrum Fizjoterapii Pediatrycznej i Onkologicznej za kwotę około 27 milionów złotych. Po analizach technicznych uczelnia zdecydowała jednak w połowie 2025 roku o przeniesieniu inwestycji do lokalizacji przy ul. Medyków; tym samym ostateczne plany wobec willi nie zostały zrealizowane.
Jak wygląda budynek i kto go odwiedza?
Willa zachowała charakterystyczną, przeszkloną fasadę i układ z antresolą, ale elementy wystroju i oszklenia uległy zniszczeniu. W wielu ramach szyby są wybite lub zakryte płytami. Zewnętrzna klatka schodowa ma betonową konstrukcję bez większości balustrad, a schody porasta mech. Na terenie pojawiają się ostrzegawcze tablice informujące o złym stanie technicznym. Obiekt przyciąga zwolenników eksploracji opuszczonych miejsc oraz fotografów urbexu; jedne relacje mówią o braku bramy i swobodnym wejściu, inne o ochronie i ograniczonym dostępie. W obrębie posesji widuje się dzikie zwierzęta, które korzystają z otoczenia budynku.
Jakie są znane koncepcje zagospodarowania?
W przeszłości studentki architektury z Politechniki Śląskiej przygotowały koncepcję adaptacji willi na kasyno o nowoczesnym układzie wnętrz, a w 2023 roku poinformowano o planowanym Centrum Fizjoterapii ŚUM. Próby remontu rozpoczęto miejscami — pojawiły się wymienione okna — jednak prace nie zostały dokończone z powodu kwestii własnościowych, audytów i zmiany lokalizacji inwestycji przez uczelnię. Na dziś nie ma publicznie ogłosionego harmonogramu dalszych prac.
Obiekt nadal stoi i niszczeje, a odpowiedzialność za jego los leży po stronie Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.
