Piątek, 28 sierpnia Imieniny: Augustyn, Patrycja, Sobiesław
Katowice
Kontakt
Teraz Piątek, 28 sierpnia 2026

Pałac Goldsteinów w Katowicach — historia i architektura

Przewodnik Beata Ciesielska 3 min czytania

Willa Goldsteinów
Fot. Lestat (Jan Mehlich) · „Katowice - Pałac Goldsteinów 01” · licencja CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Pałac Goldsteinów to neorenesansowa willa braci Abrahama i Josefa Goldsteinów, położona w zachodniej części śródmieścia Katowic, na rogu placu Wolności i ulicy Jana Matejki. Budynek wyróżnia bogata dekoracja sztukatorska na elewacjach oraz liczne złocenia we wnętrzach.

Pałac Goldsteinów to reprezentacyjna willa z drugiej połowy XIX wieku, stojąca przy jednym z ważnych punktów centrum Katowic. Obiekt ma dwie kondygnacje i zewnętrzne elewacje ozdobione rozbudowaną ornamentyką sztukatorską oraz elementami kamieniarskimi.

Historia

Pałac wzniesiono dla braci Abrahama i Josefa Goldsteinów; budowę ukończono w 1872 roku. Bracia przybyli z Królestwa Polskiego, by prowadzić sieć tartaków działających po obu stronach ówczesnej granicy prusko-rosyjskiej. Jeden z ich tartaków znajdował się na tyłach pałacu.

W 1892 roku tartak uległ pożarowi, a w 1893 roku wskutek poniesionych strat firma Goldsteinów przeniosła działalność do Wrocławia i sprzedała posiadłość przedsiębiorstwu "Kohlen Produzenten Georg von Giesches Erben". Przed II wojną światową w budynku działała Izba Przemysłowo-Handlowa. W okresie powojennym obiekt pełnił różne funkcje kulturalne i usługowe.

Architektura i wnętrza

Elewacje pałacu zdobi bogata dekoracja sztukatorska i kamieniarska. W bocznej elewacji umieszczono rzeźby trzech postaci kobiecych przedstawiających alegorie przemysłu, nauki i sztuk pięknych; postacie te trzymają między innymi młotek, lokomotywę, książkę, pochodnię, zwój i paletę malarską. Budynek pochodzi z lat 1870–1875 i zachowuje cechy neorenesansowego wystroju.

Wnętrza obejmują reprezentacyjną klatkę schodową oraz hall ozdobiony malarską dekoracją i licznymi złoceńmi. Sala posiedzeń ma strop kasetonowy, wykładany złoconym kurdybanem. Marmurowe posadzki, wykorzystanie piaskowca i wysokiej jakości drewna świadczą o majętności dawnych właścicieli. Na każdej kondygnacji znajdowało się osiem lub dziewięć pokojów "pańskich", kuchnia, spiżarnia, łazienka oraz dwa pokoje dla służby; obecna sala posiedzeń prawdopodobnie pełniła kiedyś funkcję sali balowej. Autor projektu pozostaje nieznany, historycy podejrzewają jednak architekta pochodzącego z Berlina.

Zmiany funkcji i właściciel

Po sprzedaży posiadłości nowy właściciel prowadził inne formy działalności. W latach powojennych w budynku działało Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej oraz kino "Przyjaźń". W piwnicach od 1975 roku funkcjonował teatr awangardowy "12a" w ramach klubu studenckiego "Puls"; w tym miejscu odbywał się także pierwszy festiwal Rawa Blues. Na przełomie wieków w pałacu działały instytucje finansowe, biura i restauracja "Kolumb". Od 2010 roku w budynku ma swoją siedzibę urząd stanu cywilnego, a właścicielem pałacu jest miasto.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Pałac Goldsteinów?
Pałac stoi w zachodniej części śródmieścia Katowic, na rogu placu Wolności i ulicy Jana Matejki.
Czy w pałacu mieści się Urząd Stanu Cywilnego?
Tak. Od 2010 roku w pałacu ma swoją siedzibę urząd stanu cywilnego.
Jakie elementy architektoniczne są charakterystyczne dla pałacu?
Charakterystyczne są bogate dekoracje sztukatorskie i kamieniarskie elewacji, rzeźby alegoryczne na bocznej elewacji, reprezentacyjna klatka schodowa oraz sala z kasetonowym stropem i licznymi złoceńmi.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Beata Ciesielska Beata Ciesielska

Nazywam się Beata Ciesielska i w redakcji slaskiezpomyslem.com.pl prowadzę sekcję Przewodnik. Piszę o atrakcjach Katowic i regionu: co zobaczyć, dokąd wybrać się na weekend i czym to miejsce różni się od innych.

Czytaj również