W ostatnich tygodniach media informowały o liście 41 osób związanych z Polską, które figurować mają w systemie Interpolu na podstawie tzw. czerwonych not. Materiał dotyczy osób poszukiwanych przez organy ścigania różnych państw i wiąże się z działaniami policji i Straży Granicznej prowadzącymi do zatrzymań zarówno na terenie województwa śląskiego, jak i w innych miejscach w kraju.
Kto jest objęty czerwoną notą INTERPOL-u?
Czerwona nota to międzynarodowy wniosek do organów ścigania o zlokalizowanie i tymczasowe zatrzymanie osoby w celu przekazania jej państwu wnioskującemu. W publicznych zestawieniach Interpolu pojawiają się wybrane osoby; większość not pozostaje widoczna tylko dla krajowych służb w systemie I-24/7. Na liście, o której informowały polskie serwisy, znalazły się zarówno postaci medialne, jak i osoby oskarżane o przestępstwa gospodarcze oraz przestępstwa z użyciem przemocy.
Jakie zatrzymania miały miejsce w Polsce?
Śląscy kryminalni zatrzymali w Częstochowie 56-letniego obywatela Słowacji poszukiwanego czerwoną notą w związku z otrzymaniem zlecenia zabójstwa na terenie Ukrainy; ukraińskie służby przekazały polskim organom informacje o sprawie, a wobec mężczyzny prowadzone są obecnie czynności związane z realizacją noty i procedurą wydania. Policja śląska poinformowała też, że mężczyzna był wcześniej znany funkcjonariuszom z powodu oszustw i udziału w grupie zajmującej się podrabianiem banknotów — przy wcześniejszej akcji zabezpieczono blisko 1700 podrobionych banknotów.
Na Lotnisku Chopina Straż Graniczna zatrzymała ostatnio obywatela Rumunii poszukiwanego czerwoną notą wydaną przez władze Mołdawii w sprawie fałszowania dokumentów urzędowych. Nadwiślański Oddział Straży Granicznej przekazał, że w roku bieżącym funkcjonariusze na przejściach lotniczych zatrzymali blisko 330 osób poszukiwanych przez organy ścigania, w tym ponad 30 osób na podstawie czerwonych not INTERPOL-u lub Europejskiego Nakazu Aresztowania.
Jak przebiega procedura i kto decyduje o ekstradycji?
Czerwona nota nie jest automatycznym nakazem aresztowania. Decyzję o zatrzymaniu i dalszych krokach podejmują organy państwa, w którym osoba zostanie odnaleziona, zgodnie z jego prawem. W Polsce zatrzymania wykonywane są przez Policję lub Straż Graniczną, a procedury ekstradycyjne opierają się na przepisach Kodeksu postępowania karnego — art. 602–605. Po wstępnym zatrzymaniu sprawa trafia do prokuratury i sądu, a ostateczną decyzję o wydaniu może podjąć Minister Sprawiedliwości.
Polskie organy stosują też kryteria odmowy wydania: przykładami są groźba zastosowania kary śmierci przez państwo wnioskujące, upływ terminu przedawnienia według prawa polskiego, motywacja polityczna lub uzasadnione ryzyko tortur czy braku rzetelnego procesu. Interpol z kolei zabrania wykorzystywania not do ścigania z powodów politycznych, religijnych, wojskowych lub rasowych.
Wstępne zatrzymanie może trwać do 48 godzin, a tymczasowy areszt przed ekstradycją zwykle do 40 dni z możliwością przedłużenia do 60 dni.
