Wtorek, 13 października Imieniny: Edward, Gerald, Teofil
Kontakt
Teraz Wtorek, 13 października 2026

Franz Karger — niemiecki polityk, poseł Prus

Osobowości Weronika Kalinowska 3 min czytania

Franz Karger
Fot. Lukas 397 · „Franz Karger Kurzvita” · licencja CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Franz Karger (6 listopada 1877–4 lutego 1943) był niemieckim politykiem i działaczem związkowym, znanym jako poseł do parlamentu Prus i uczestnik wydarzeń na Górnym Śląsku.

Dane
Urodzenie6 listopada 1877, Wojnowice koło Głubczyc
Zgon4 lutego 1943, Zabrze
ZawódPolityk; działacz związkowy; poseł do parlamentu Prus
Wykształcenie / zawódDyplom majstra kowalstwa; praca w przemyśle hutniczym
PartiaSocjaldemokratyczna Partia Niemiec (SPD)
RodzinaŻona Maria Balbina Matuschik; sześcioro dzieci; wnuczka Renata Schumann

Franz Karger rozpoczął karierę w przemyśle hutniczym i później działał w związkach zawodowych oraz w partii SPD. Zyskał rozpoznawalność jako organizator życia związkowego na Górnym Śląsku i jako przedstawiciel niemieckiej delegacji przy sprawach związanych z plebiscytem i podziałem regionu.

Życiorys i działalność związkowa

Pracę zawodową Karger zaczął w hutnictwie w Chorzowie, gdzie uzyskał dyplom majstra kowalstwa. W 1910 roku objął funkcję przewodniczącego zjednoczenia dachowej organizacji związków zawodowych w Chorzowie. Krótko potem został etatowym pracownikiem aparatu partyjnego SPD.

W sierpniu 1915 powrócił do struktur chrześcijańskich związków pracowników przemysłu metalowego w Katowicach. Brał udział w I wojnie światowej. Po powrocie z frontu, w styczniu 1919, został przewodniczącym kartelu związków zawodowych na Górnym Śląsku z siedzibą w Zabrzu. W 1919 roku wybrano go posłem do parlamentu Prus.

Jaką rolę pełnił podczas plebiscytu na Górnym Śląsku?

Karger zaangażował się w prace niemieckiego komisariatu plebiscytowego. 17 sierpnia 1920 roku zwrócił się do francuskiego komendanta miasta, pułkownika Blancharda, z prośbą o zgodę na pokojowy wiec na Rynku w Katowicach; zgoda nie została udzielona. Mimo odmowy Karger zdecydował się na przeprowadzenie manifestacji.

Początkowo wiec przebiegał spokojnie, jednak elementy nacjonalistyczne wmieszały się w tłum. Po zakończeniu manifestacji część uczestników uformowała pochód i zaczęła obrażać francuskich żołnierzy, kierując się pod ich garnizon. Kawaleria francuska zaatakowała pochód, a następnie oddano salwy z karabinów maszynowych; w wyniku działań zginęło co najmniej 10 niemieckich demonstrantów. W nie do końca wyjaśnionych okolicznościach zlinczowany został polski działacz Andrzej Mielęcki, oskarżony prawdopodobnie bezpodstawnie o strzelanie do demonstrantów. Wydarzenia z 17 sierpnia 1920 roku uznaje się za sygnał początku II powstania śląskiego.

Działalność po plebiscycie i późniejsze lata

Po decyzji o podziale Górnego Śląska w 1921 roku Karger został członkiem niemieckiej delegacji, która z polską stroną opracowała konwencję genewską o Górnym Śląsku. Delegacja niemiecka prowadziła rokowania w Opolu i Genewie pod przewodnictwem Gustava Stresemanna. Karger uczestniczył w podpisaniu konwencji w Genewie 15 maja 1922 roku.

W tym okresie przeniósł się z rodziną do Zabrza i objął stanowisko dyrektora miejskiego urzędu pracy. Jako aktywny przeciwnik NSDAP został usunięty ze stanowiska 2 lutego 1933, dwa dni po przejęciu władzy przez Adolfa Hitlera. Karger zmarł 4 lutego 1943 w Zabrzu.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Franz Karger?
Urodził się 6 listopada 1877 w Wojnowicach koło Głubczyc.
Jaką funkcję pełnił Franz Karger w polityce?
Był działaczem związkowym i politykiem; w 1919 roku został wybrany posłem do parlamentu Prus.
Jaką rolę odegrał podczas plebiscytu na Górnym Śląsku w 1920 roku?
Działał w niemieckim komisariacie plebiscytowym i zorganizował pokojowy wiec w Katowicach 17 sierpnia 1920 roku; manifestacja wymknęła się spod kontroli i zakończyła się krwawymi starciami z wojskami francuskimi.
Dlaczego został usunięty ze stanowiska w 1933 roku?
2 lutego 1933 został odwołany z funkcji dyrektora urzędu pracy w Zabrzu jako aktywny przeciwnik NSDAP.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Czytaj również