| Podstawowe dane | |
|---|---|
| Urodzenie | 2 lutego 1866 |
| Miejsce urodzenia | Mönchmotschelnitz (dzisiejsza Moczydlnica Klasztorna) |
| Śmierć | 1 sierpnia 1935 |
| Miejsce śmierci | Paryż, Francja |
| Zawód | dziennikarz, polityk |
| Edukacja i wczesna kariera | |
| Studia | Gandawa; Strasburg; Lipsk; Berlin |
| Wczesna służba | pruska służba cywilna (do 1892) |
| Afilacje polityczne | |
| Partie i ugrupowania | Chrześcijańska Partia Socjalna; Nationalsozialer Verein; Freisinnige Vereinigung; Demokratische Vereinigung; Niemiecka Partia Demokratyczna (DDP) |
| Funkcje i działalność | |
| Posiadał mandat | Reichstag (1903–1907) |
| Organizacje | Międzynarodowe Stałe Biuro Pokoju; Niemiecka Liga Praw Człowieka |
Hellmut von Gerlach wywodził się z rodziny ziemiańskiej; był synem Maxa von Gerlacha. Studiował prawo na kilku uniwersytetach i przez pewien czas pracował w pruskiej administracji. W 1892 roku porzucił służbę państwową i skoncentrował się na pracy politycznej oraz dziennikarskiej.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się 2 lutego 1866 roku w Mönchmotschelnitz, dziś Moczydlnica Klasztorna. Studiował prawo w Gandawie, Strasburgu, Lipsku i Berlinie. Podczas studiów należał do Związku Studentów Niemieckich. Po ukończeniu nauki wszedł do pruskiej służby cywilnej, skąd odszedł w 1892 roku, by poświęcić się publicystyce i polityce.
Jak wyglądała jego działalność polityczna i dziennikarska?
Na początku działalności był związany z kręgami chrześcijańsko‑socjalnymi i sympatyzował z poglądami Adolfa Stoeckera. Z czasem przesunął się na bardziej liberalne pozycje, wstępując do Zgromadzenia Narodowo‑Socjalnego Friedricha Naumanna, a następnie do innych ugrupowań liberalnych. W latach 1892–1896 był redaktorem dziennika "Das Volk", a później związany był z tygodnikiem Die Welt am Montag.
W wyborach do Reichstagu uzyskał mandat i zasiadał w parlamencie w latach 1903–1907. Po rozwiązaniu Zgromadzenia Narodowo‑Socjalnego wstąpił do Unii Wolnomyślicielskiej, a w 1908 roku był jednym ze współzałożycieli Unii Demokratycznej. W okresie po I wojnie światowej współtworzył Niemiecką Partię Demokratyczną.
W jaki sposób angażował się w rzecz pokoju i stosunków zagranicznych?
W czasie I wojny światowej przyjął stanowisko pacyfistyczne. W 1919 roku został członkiem Międzynarodowego Stałego Biura Pokoju. Jako dziennikarz występował przeciwko zwolennikom przywrócenia monarchii i pisał o potrzebie poprawy stosunków z Francją.
W administracji prowincji pruskiej pełnił funkcję zastępcy sekretarza stanu, zajmując się relacjami niemiecko‑polskimi. Negocjował z polskimi działaczami niepodległościowymi przed wybuchem powstania wielkopolskiego, wykazując postawę ugodową i zrozumienie dla sytuacji Polski. W 1922 opuścił DDP, a w 1926 objął prezesurę Niemieckiej Ligi Praw Człowieka.
Emigracja i działalność przeciwko reżimowi nazistowskiemu
W 1932 roku, po aresztowaniu Carla von Ossietzkiego, przejął obowiązki redakcyjne w magazynie "Die Weltbühne". Po dojściu nazistów do władzy w 1933 roku opuścił Niemcy; najpierw przebywał w Austrii, a potem wyjechał do Francji na zaproszenie tamtejszej Ligi Praw Człowieka. W Paryżu kontynuował pracę na rzecz pokoju i sprzeciw wobec reżimu nazistowskiego. Zmarł tam 1 sierpnia 1935 roku.
Wystąpienia w kulturze
Postać Hellmuta von Gerlacha pojawia się w polskim serialu historycznym "Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy" w reżyserii Jerzego Sztwiertni. Rolę Gerlacha zagrał Stanisław Mikulski.
