Pomnik Powstańców Śląskich w Katowicach to kompozycja rzeźbiarska ustawiona na skarpie w parku Powstańców Śląskich. Monument ma formę trzech orlich skrzydeł i symbolizuje powstania śląskie z lat 1919–1921. Usytuowanie przy alei Wojciecha Korfantego i w pobliżu ronda gen. Jerzego Ziętka czyni z niego jeden z rozpoznawalnych punktów miasta.
Jak powstał pomnik?
Kamień węgielny pod budowę wmurowano 3 maja 1966 podczas obchodów jubileuszu Tysiąclecia Państwa Polskiego. Odsłonięcie nastąpiło 1 września 1967. Autorem rzeźby był prof. Gustaw Zemła, a projekt architektoniczny opracował Wojciech Zabłocki. Odlewy z brązu wykonały Gliwickie Zakłady Urządzeń Technicznych.
Finansowanie budowy napotkało trudności z powodu wysokich kosztów. Wojewoda gen. Jerzy Ziętek zabiegał w stolicy o wsparcie. Ostatecznie monument sfinansowano ze środków Stołecznego Funduszu Odbudowy Stolicy jako dar dla społeczeństwa Górnego Śląska. Pomnik powstał na miejscu cmentarza żołnierzy Armii Czerwonej; ich mogiły ekshumowano i przeniesiono do parku Tadeusza Kościuszki.
Co przedstawia pomnik?
Kompozycja składa się z trzech ustawionych pionowo skrzydeł orła, które odnoszą się do trzech powstań śląskich z lat 1919–1921. U podstawy skrzydeł umieszczono płaski znicz, a teren wokół znicza i rzeźb wyłożono granitem. Konstrukcja została odlana z brązu i waży około 60 ton.
Na pionowej skarpie od strony ronda pierwotnie umieszczono nazwy miejscowości związanych z polami bitewnymi. Napisy te zniknęły podczas przebudowy ronda i budowy Drogowej Trasy Średnicowej w latach 2004–2005; dzięki interwencjom mieszkańców przywrócono je w 2016 roku.
Czy pomnik jest wpisany do rejestru zabytków?
Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach decyzją z 19 lutego 2024 wpisał założenie pomnikowe do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego pod numerem A/1348/24. Do wpisu zaliczono sam monument w formie trzech brązowych skrzydeł z płaskim zniczem u podstawy oraz usypaną skarpę zakończoną bastionowo i półkolistą ścianą od strony ronda, rozległy plac wyłożony granitem oraz mur od strony południowej z napisem "Warszawa Powstańcom Śląskim".
Co wiadomo o parku przy pomniku?
Drzewostan stojący wokół pomnika to pozostałość ogrodu, który dawniej należał do założenia przy Zamku Tiele-Wincklerów. Zamek stał w miejscu dzisiejszego Hotelu Katowice i parku Powstańców Śląskich. Obecny układ terenu obejmuje skarpę z pomnikiem oraz granitowy plac na jej szczycie.
Informacje praktyczne
- Adres: al. Wojciecha Korfantego, 40-959 Katowice — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (822 opinie)
