24 sierpnia 2026 na posiedzeniu zgromadzenia GZM przewodniczący zarządu Leszek Pietraszek przedstawił propozycję nowego statutu przygotowaną w reakcji na nowelizację ustawy metropolitalnej obowiązującą od 31 lipca. Projekt dokumentu został przekazany do konsultacji dla 41 miast i gmin tworzących Górnośląsko‑Zagłębiowską Metropolię.
Dlaczego statut trzeba zmienić?
Zmiana wynika z nowelizacji prawa dotyczącego związków metropolitalnych. Nowe przepisy rozszerzają katalog zadań, które Metropolia może wykonywać. W konsekwencji statut musi uwzględniać te rozszerzone kompetencje, aby GZM mogła formalnie realizować m.in. zadania wykraczające poza dotychczasowe zapisy ustawy.
Jak przebiega proces konsultacji?
Projekt statutu trafił do samorządów członkowskich i ma być omawiany na poziomie podregionów, aby wypracować uwagi. Zarząd GZM zaplanował dyskusję nad zgłoszonymi stanowiskami na najbliższym posiedzeniu we wtorek, a następnie planowane są konsultacje z nadzorem wojewody oraz z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji. Po uzgodnieniu projektu na poziomie Metropolii rozpocznie się dalsza ścieżka legislacyjna zgodnie z obowiązującymi procedurami.
Co zmieni się w kompetencjach Metropolii?
Nowelizacja tworzy ramy pozwalające GZM podejmować zadania, które wcześniej nie były wprost wymienione w ustawie. W praktyce oznacza to możliwość rozszerzenia działań o obszary takie jak gospodarka odpadami, usługi wspólne i zarządzanie kulturą, jeśli zostaną one wpisane do statutu. Zarząd zamierza w statucie umieścić zapisy w sposób umożliwiający elastyczne dostosowywanie zakresu działalności bez konieczności każdorazowej jego zmiany.
Co z Funduszem Odporności i komunikacją publiczną?
Zarząd GZM pracuje nad koncepcją dalszego funkcjonowania metropolitalnego Funduszu Odporności, z którego finansowane są inwestycje o znaczeniu ponadlokalnym. W propozycji ma zostać uwzględnione wcześniejsze ustalenie dotyczące stopniowego zmniejszania wartości funduszu i przekierowania części środków na inne zadania związane z celami Metropolii. Równocześnie GZM analizuje model finansowania komunikacji publicznej na przyszły rok z celem utrzymania jakości i dostępności transportu bez podnoszenia składki na ten cel.
Gdzie powstanie instalacja przetwarzania odpadów?
Metropolia zleciła doradcy przygotowanie opracowania dotyczącego instalacji termicznego przetwarzania odpadów. Obecnie badane są dwie potencjalne lokalizacje. Wyniki analiz mają być znane jesienią i stanowią odrębny element dyskusji nad nowymi zadaniami, które GZM mogłaby realizować po zmianie statutu.
Górnośląsko‑Zagłębiowska Metropolia powstała w 2017 roku. Tworzy ją 41 miast i gmin, w których mieszka blisko 2,1 mln osób.
