| Dane | |
|---|---|
| Data urodzenia | 1 lipca 1910 |
| Miejsce urodzenia | Zaborze (obecnie dzielnica Zabrza) |
| Data śmierci | 1 września 1939 |
| Miejsce śmierci | Ruda Śląska |
| Zawód / rola | działacz robotniczy i sportowy; kolarz, bokser |
| Praca | stereotyper w drukarni; pracownik kopalni „Walenty-Wawel” |
| Członkostwa | Polska Partia Socjalistyczna, OMTUR, Związek Strzelecki „Śląsk”, Centralny Związek Górników |
| Najważniejsze działania | organizator strajku 1937; założyciel sekcji bokserskiej OMTUR 1931; organizacja samoobrony 1939 |
| Życie prywatne | żona Maria Kisperska; córka Krystyna |
Albin Kowaczek wychował się w robotniczej rodzinie na Górnym Śląsku i od młodości łączył aktywność polityczną z działalnością sportową. Pracował w drukarni i później w kopalni „Walenty-Wawel”, a w latach trzydziestych pełnił funkcje lidera młodzieżowego w lokalnym ruchu socjalistycznym.
Życiorys i rodzina
Urodził się 1 lipca 1910 roku w Zaborzu. Był synem Antoniego Kowaczka i Elżbiety z domu Kozioł; ojciec był górnikiem i działaczem Polskiej Partii Socjalistycznej, który po podziale Górnego Śląska przeniósł się do Bielszowic. Albin ukończył szkołę powszechną w Bielszowicach i od najmłodszych lat wychowywano go w duchu polskim i robotniczym.
W 1933 roku poślubił Marię Kisperską. Para miała córkę Krystynę. Jego imieniem nazwano jedną z ulic w Bielszowicach.
Działalność polityczna i obrona przed niemieckimi organizacjami
Od 1925 roku należał do Polskiej Partii Socjalistycznej. Działał w Czerwonym Harcerstwie i w Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. W latach 1933–1939 pełnił funkcję opiekuna Młodzieży Socjalistycznej przy zarządzie PPS w Bielszowicach.
Był członkiem Centralnego Związku Górników i zasiadał w Radzie Zakładowej kopalni „Walenty-Wawel”. W 1937 roku współorganizował strajk w tej kopalni i kierował Komitetem Strajkowym. W 1938 roku powołał Akcję Socjalistyczną, mającą przeciwdziałać działalności niemieckich organizacji finansowanych przez Volksbund. Około 1939 roku działał w wywiadzie — został zwerbowany przez Franciszka Trąbalskiego i pełnił funkcję łącznika z Urzędem Bezpieczeństwa i Polskim Sztabem Wojskowym w Katowicach.
Latem 1939 roku organizował lokalne grupy samoobrony. W nocy 1 września 1939 jego grupa pospieszyła z pomocą obrońcom w Rudzie Śląskiej, gdy Freikorps zajął folwark zwany „Nowy Dwór” lub „Antonowiec”. Po odbiciu folwarku Niemcy przełamali obronę i Kowaczek dostał się w ich ręce. Został zamordowany tuż po ujęciu. Ciało odnalazła jego matka i pochowała je na cmentarzu w Bielszowicach; później dokonano ekshumacji i szczątki złożono we wspólnej mogile poległych za wolność ojczyzny.
Działalność sportowa i organizacja klubów
Znajomość z Hermanem Majerem przyczyniła się do zaangażowania Kowaczka w sport. Początkowo uprawiał lekką atletykę — pchnięcie kulą, rzut oszczepem i dyskiem — a także trenował kolarstwo i boks. Występował na lokalnych festynach i „Świętach Wychowania Fizycznego” organizowanych przez Robotniczy Klub Sportowy „Siła”.
Wspierał Towarzystwo Cyklistów „Naprzód” w Pawłowie przy zdobyciu rowerów wyścigowych od firmy Ebeco. Na tym sprzęcie Jan Koszczyk wygrał indywidualny wyścig szosowy o mistrzostwo województwa śląskiego w 1930–1931, a drużyna z Kowaczkiem w składzie zwyciężyła w 1930 roku. Sam startował w międzynarodowych wyścigach rozgrywanych na trasie obejmującej m.in. Wirek, Bielszowice, Pawłów i Zaborze.
Jest uważany za jednego z pionierów boksu w robotniczych organizacjach młodzieżowych. W 1931 roku założył sekcję pięściarską przy OMTUR Bielszowice. W 1934 roku został mistrzem Śląska w wadze średniej, a w 1935 roku zdobył brązowy medal na mistrzostwach Związku Strzeleckiego „Śląsk”. Karierę sportową zakończył w 1937 roku w barwach KS „Slavia” Ruda Śląska. W latach 1938–1939 pracował jako instruktor sekcji bokserskich klubów w Zabrzu i Bytomiu.
