| Dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Melchior Hedloff |
| Znany jako | Melchior der Schütz, Strzelec Melchior |
| Urodzenie | 1606, Kuźnica Kącka (koło Międzyborza) |
| Śmierć | 19 lutego 1654, Oleśnica |
| Role | rozbójnik, morderca, kłusownik |
| Obszar działalności | Wzgórza Twardogórskie, lasy międzyborskie, Kuźnica Czeszycka, Chojnik i okolice |
| Aresztowanie | 2 listopada 1653, Łąki pod Sułowem |
| Oskarżenia | co najmniej 251 zabójstw |
| Dowody | arkebuz z nacięciami — jeden egzemplarz w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie |
| Proces i kara | |
| Publiczna egzekucja | 19 lutego 1654, Oleśnica — tortury, łamanie kołem, poćwiartowanie |
Melchior Hedloff działał w południowo-zachodniej części Dolnego Śląska jako przywódca grupy napadającej podróżnych i handlujących. Jego przypisywane czyny obejmują napady, rabunek i zabójstwa; wobec groźby, jaką stwarzała jego działalność, władze powołały uzbrojone patrole do jego ujęcia.
Jak wyglądały jego początki i działalność przestępcza?
Urodził się w 1606 roku w Kuźnicy Kąckiej. Jako młody człowiek pomagał ojcu przy wypalaniu węgla drzewnego, który następnie trafiał do Wrocławia. W czasie wojny trzydziestoletniej służył w armii Habsburgów; po zakończeniu służby wrócił w rodzinne okolice, ożenił się z Anną i miał córkę.
Początkowo trudnił się kłusownictwem, a potem przeszedł do napadów na podróżnych. Z trzema pomocnikami utworzył bandę działającą w lasach międzyborskich oraz w rejonach Kuźnicy Czeszyckiej, Chojnika, Pawełków, Niwek, Surmina i Wzgórz Twardogórskich. Przydomek „Strzelec Melchior" wiązał się z używaniem dwóch arkebuzów; jeden z tych egzemplarzy znajduje się w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.
Jak doszło do aresztowania i jakie były zarzuty?
Władze podjęły zdecydowane działania wobec zagrożenia dla handlu i podróżnych; książę oleśnicki Sylwiusz Nimrod Wirtemberski polecił powołać uzbrojone patrole. W wyniku działań porządkowych Hedloff został ujęty 2 listopada 1653 roku w Łąkach pod Sułowem. Po jego zatrzymaniu aresztowano także członków rodziny i domniemanych współpracowników.
Podczas procesu i przesłuchań poddano go torturom. W kolejnych przyznaniach z listopada i grudnia 1653 roku wymieniał różne liczby morderstw; ostatecznie postawiono mu zarzut zabicia co najmniej 251 osób — wśród ofiar byli rzemieślnicy, chłopi, handlarze i kupcy oraz przedstawiciele różnych narodowości i stanów. W aktach procesu znalazły się opisy szczególnie brutalnych czynów, w tym zabicia ciężarnej kobiety i wydobycia z jej ciała nienarodzonego dziecka.
Jak przebiegała egzekucja i jakie były jej skutki?
Egzekucja odbyła się publicznie na oleśnickim rynku 19 lutego 1654 roku. Wykonanie kary miało charakter pokazowy: najpierw kata odłamał palce u rąk oskarżonemu, następnie zdejmowano zeń skórę przy użyciu obcęgów, a ciało poddano łamaniu kołem poza murami miasta. Na koniec ciało poćwiartowano, a szczątki rozwieszono przy drogach prowadzących poza Oleśnicę jako przestrogę dla innych.
Po procesie i egzekucji sporządzono i rozpowszechniono spis przypisywanych mu zbrodni, zawierający daty napadów oraz informacje o ofiarach. Na jednym z arkebuzów umieszczono tabliczkę z wizerunkiem i inskrypcją opisującą przypisywane mu morderstwa.
