W 2021 roku rozpoczęła się współpraca Funduszu Żubra z Biebrzańskim Parkiem Narodowym, która zaowocowała pierwszymi zakupami gruntów o przeznaczeniu przyrodniczym. Wśród pozyskanych działek znalazły się tereny w okolicach Dolistowa Nowego, będące siedliskami rzadkich ptaków oraz łąkami podmokłymi istotnymi dla zachowania bioróżnorodności. Kolejne wykupy i przekazania ziemi odbywały się w następnych latach we współpracy z parkami narodowymi i organizacjami pozarządowymi. Łączna powierzchnia terenów objętych wsparciem finansowym funduszu to około 64 hektary, a przy realizacji projektów powstało 50 mikrorezerwatów chroniących miejsca lęgowe.
Czym są „Wieczne Lasy”?
Wieczne Lasy to grunty wykupywane w Kotlinie Biebrzańskiej i pozostawiane przyrodzie bez prowadzenia gospodarki leśnej. Na tych obszarach nie wykonuje się cięć, nie usuwa martwego drewna i nie wprowadza sztucznych nasadzeń. Program ma na celu przywracanie naturalnych procesów leśnych i tworzenie ostoi dla gatunków związanych z wiekowymi, podmokłymi lasami. Dotychczas Fundusz wsparł tworzenie takich lasów na łącznej powierzchni przekraczającej 48 hektarów.
Jak wykupy wpływają na konkretnych przedstawicieli fauny?
Zakupione działki pełnią funkcję buforów i korytarzy ekologicznych między największymi ostojami w regionie. Na odkupionych łąkach i bagnach notuje się obecność wodniczki, derkacza, krwawodzioba, kszyka oraz żurawia. Kilkaset metrów od jednej z wykupionych parcel znajduje się gniazdo orlika grubodziobego. Na fragmentach lasu przylegających do parku obserwowano także rysie, które korzystają z większej ciągłości siedlisk. Fundusz wymienia także wilka, puchacza, bociana czarnego i susła moręgowanego jako gatunki korzystające z przywróconych siedlisk.
Ile środków i jakie działania finansuje Fundusz?
W siedem lat działalności Fundusz przekazał łącznie 7 mln zł na projekty związane z ochroną przyrody. Środki trafiły na wykup gruntów, tworzenie mikrorezerwatów, wyposażenie instytucji w sprzęt do monitoringu oraz na wsparcie badań naukowych i centrów rehabilitacji zwierząt. W 2026 roku fundusz zapowiedział przeznaczenie kolejnych 500 000 zł na wykup gruntów, co ma umożliwić kontynuację programu zabezpieczania terenów przy Biebrzańskim i Białowieskim Parku Narodowym.
Współpraca z Fundacją Dziedzictwo Przyrodnicze oraz zarządcami parków narodowych pozwala przekazywać zakupione grunty pod trwałą ochronę lub pozostawiać je w ochronie biernej. Dzięki tym działaniom powstają połączone przestrzenie przyrodnicze o większej wartości dla gatunków wymagających rozległych, niefragmentowanych siedlisk.
