| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Jan Herbinius |
| Urodzenie | 16 grudnia 1627, Byczyna |
| Zgon | 7 marca 1679, Grudziądz |
| Zawód | duchowny ewangelicki; uczony; pedagog; filantrop |
| Inne nazwiska | Johannes Herbinius |
| Edukacja | |
| Studia | Uniwersytet w Lejdzie (magister 1654), Wittenberga |
| Kariera | |
| Funkcje | rektorem i kierownikiem szkół w Byczynie, Wołowie (od 1661), Bojanowie (od 1663); kaznodzieja i rektor szkoły niemieckiej w Sztokholmie; pomocniczy kaznodzieja niemiecki i polski w Wilnie (od 1673); proboszcz w Grudziądzu (od 1677) |
| Wybrane dzieła | |
| Publikacje | Regiosae Kijovienses cryptae (Jena 1675); Symbolae fidei Christianae (Gdańsk 1675); podręcznik religii w języku tureckim; tłumaczenia i prace w jęz. polskim i łacińskim |
| Rodzina | |
| Małżonka | Anna Maria z d. Turbian (z Oleśnicy) |
Jan Herbinius był duchownym ewangelickim i pedagogiem, który aktywny był w różnych ośrodkach Rzeczypospolitej i poza jej granicami. Pisał i tłumaczył prace z teologii, literatury, językoznawstwa i geografii oraz prowadził działalność dobroczynną.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się w Byczynie jako syn rektora szkolnego Eliasza Herbiniusa, który zlatynizował rodzinne nazwisko Kapusta. Jego matka była przybraną córką pastora Krzysztofa Süssenbacha, tłumacza Katechizmu Marcina Lutra na język polski. W literaturze pojawiają się też inne proponowane daty urodzenia, m.in. 12 grudnia 1626 oraz zakres 1630–1636.
Uczył się początkowo w szkole prowadzonej przez ojca, następnie prawdopodobnie w Toruniu i w gimnazjum gdańskim. Studiował teologię i filologię, ze szczególnym zainteresowaniem językami orientalnymi, na Uniwersytecie w Lejdzie, gdzie otrzymał tytuł magistra w 1654 roku, a także w Wittenberdze. W 1657 roku wygłosił pracę De educatione principis.
Praca pedagogiczna i służba duchowna
Był dyrektorem szkół kolejno w Byczynie, od 1661 roku w Wołowie na Śląsku oraz od 1663 roku w Bojanowie w Wielkopolsce. W Bojanowie przyczynił się do wzniesienia nowego budynku szkolnego dzięki środkom, które zebrał na Zachodzie.
W latach 1669–1670 przebywał w Kopenhadze, a później pełnił funkcje kaznodziei i rektora szkoły niemieckiej w Sztokholmie. Od 1673 roku był pomocniczym kaznodzieją niemieckim i polskim w Wilnie. Przebywał też w Królewcu, Tylży i Gdańsku. Pełnił obowiązki kapelana poselstwa szwedzkiego w Warszawie, a w 1677 roku został proboszczem w Grudziądzu, gdzie zasłynął działalnością dobroczynną. Został pochowany na starym cmentarzu na Toruńskim Przedmieściu.
Działalność pisarska i tłumaczenia
Tworzył głównie prace łacińskie, publikował także w języku polskim i tłumaczył z niemieckiego na polski. Do jego wydawnictw należą prace z teologii, pieśni kościelne, poezje oraz opracowania z językoznawstwa i geografii.
Wśród zachowanych prac znajduje się obszerny opis Ławry Pieczerskiej w Kijowie pod tytułem Regiosae Kijovienses cryptae, sive Kijovia subterranea (Jena 1675) oraz zbiory pism Symbolae fidei Christianae (Gdańsk 1675). Napisał też ceniony podręcznik do nauki religii w języku tureckim. Jego tłumaczenie Konfesji Augsburskiej było wznawiane jeszcze w XVIII i XIX wieku w Brzegu i w Królewcu.
