| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Wilhelm Ferdinand Elsner (także Elsner von Gronow) |
| Urodzenie | 28 stycznia 1786, Tarnowskie Góry |
| Śmierć | 6 kwietnia 1848, Kalinowice |
| Zawód / role | Pruski prawnik, urzędnik państwowy, oficer, ziemianin, hodowca roślin, przedsiębiorca |
| Edukacja i służba | |
| Studia | Uniwersytet frankfurcki (od października 1802) |
| Odznaczenia | Krzyż Żelazny (za kampanię 1815) |
| Majątek i działalność | |
| Majątek | Kalinowice (nabyty w 1819) |
| Hodowla | Elsners Sämlinge (odmiana ziemniaka) |
| Przemysł | Wytwórnia cementu typu Roman cement w Tarnowskich Górach (1836) |
| Rodzina | |
| Żona | Julia Rosenstiel (ślub 1816) |
| Dzieci | m.in. Martin Friedrich Elsner von Gronow |
Wilhelm Ferdinand Elsner zasłynął jako pruski prawnik i urzędnik, a także jako właściciel gospodarstwa rolnego na Górnym Śląsku, gdzie prowadził prace hodowlane nad ziemniakiem. Jego działalność obejmowała też przedsięwzięcia przemysłowe związane z wytwarzaniem cementu.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się 28 stycznia 1786 roku w Tarnowskich Górach jako syn Christiana Ferdinanda Elsnera i Amalii z domu Stöckel. Podstawową edukację otrzymał w rodzinnym mieście, a w wieku czternastu lat trafił do gimnazjum w Brzegu. W październiku 1802 roku rozpoczął studia prawnicze na uniwersytecie frankfurckim.
Po zdaniu egzaminu auskultatorskiego w styczniu 1805 roku pracował w Kaliszu i w komisji sprawiedliwości w Siewierzu, na terenie tzw. Nowego Śląska. W kolejnych latach zdobywał doświadczenie w administracji sądowej, co przygotowało go do pełnienia dalszych funkcji urzędniczych.
Służba wojskowa i kariera urzędnicza
W grudniu 1806 roku wstąpił do armii pruskiej jako oficer lekkiej piechoty i wziął udział w walkach z armią napoleońską; działania wojenne w rejonie Kłodzka wpłynęły na pogorszenie jego stanu zdrowia, po czym w 1807 roku powrócił do służby cywilnej. W 1807 zdał egzamin referendarski i pracował m.in. w Brzegu oraz tymczasowo prowadził sprawy sędziego górniczego w Tarnowskich Górach.
Majątek w Kalinowicach i działalność rolnicza
W 1819 roku Elsner nabył majątek w Kalinowicach od Wilhelma von Blacha i tam skoncentrował działalność rolniczą. Prowadził eksperymenty z nawożeniem gleby i uprawą roślin pastewnych, wprowadzał nawozy takie jak gips oraz stosował odpady mydlarskie do poprawy gleby.
Najważniejszym obszarem jego pracy była hodowla ziemniaka — około 1840 roku wyhodował odmianę nazwaną Elsners Sämlinge, cenioną za odporność na choroby i niewielkie wymagania glebowe. W gospodarstwie opracował też ulepszoną odmianę jęczmienia nazwaną Kalinagerste; prace te kontynuowali jego syn Martin i wnuk Heinrich.
Działalność przemysłowa
W 1836 roku w Tarnowskich Górach założył wytwórnię cementu naturalnego typu Roman cement, którą wskazuje się jako najstarszą znaną cementownię na terenie państwa pruskiego. Zakład ten był elementem jego zaangażowania poza rolnictwem i utrwalił się w opracowaniach dotyczących historii przemysłu śląskiego.
Życie prywatne i dziedzictwo rodu
W 1816 roku poślubił Julię Rosenstiel, córkę dyrektora królewskiej manufaktury porcelany w Berlinie; małżeństwo miało kilkoro dzieci, w tym syna Martina Friedricha Elsnera von Gronow, który przejął Kalinowice. Rodzina używała formy szlacheckiej nazwiska — Elsner von Gronow — choć Wilhelm okresowo stosował tę odmianę i ostatecznie z niej zrezygnował.
W biografiach regionalnych Elsner przedstawiany jest jako pionier nowoczesnej hodowli ziemniaka na Śląsku oraz właściciel gospodarstwa, które stało się ośrodkiem eksperymentów rolniczych w XIX wieku. Jego przemysłowe przedsięwzięcie w Tarnowskich Górach łączy jego nazwisko z początkami cementownictwa na obszarze państwa pruskiego.
