| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 15 września 1899, Salzburg |
| Zgon | 22 grudnia 1990, Nowy Jork |
| Zawód | handlowiec |
| Pozycja | autor petycji Bernheima |
Franz Bernheim urodził się w Salzburgu, ale dzieciństwo spędził w Wirtembergii, gdzie zdobył zawód kupca. Po I wojnie światowej przeniósł się do Berlina; tam nawiązał kontakty w środowisku bohemy i w kręgach sympatyków Komunistycznej Partii Niemiec.
Jak wyglądały początki kariery i środowisko, w którym żył?
Rodzina Bernheima szybko wróciła z Salzburga do Wirtembergii. Tam dorastał i uczył się zawodu kupca. W Berlinie po I wojnie światowej obracał się wśród twórców i działaczy lewicowych; jego szwagier Wieland Herzfelde prowadził wydawnictwo Malik-Verlag, a brat siostry, Helmut, był twórcą znanym jako John Heartfield.
Dlaczego stracił pracę i co działo się w DeFaKa?
Pod koniec lat 20. Bernheim pracował w oddziale DeFaKa w Münster. 28 listopada 1930 roku został zwolniony; oficjalnie podano niezadowolenie z jego pracy, lecz wskazywano też na jego poglądy polityczne. 3 sierpnia 1931 roku DeFaKa zatrudniła go ponownie w filii w Gliwicach, gdzie prowadził księgi finansowe; przełożeni oceniali, że "komunizował i zachęcał do komunizmu inne osoby".
Po dojściu Hitlera do władzy w styczniu 1933 roku nasiliły się akcje antysemickie. W marcu 1933 roku firma DeFaKa zwolniła wszystkich pracowników pochodzenia żydowskiego z obawy przed bojkotem. 31 marca gliwicka filia rozwiązała umowę z Bernheimem i dwoma innymi Żydami.
Co składała petycja Bernheima?
W połowie kwietnia 1933 roku Bernheim opuścił Niemcy i udał się do Katowic. W kancelarii adwokata Marka Reichmanna przy ulicy Mariackiej 3, wraz z Arthurem Kochmannem z Gliwic i Georgiem Weissmannem z Bytomia, przygotował skargę skierowaną do Rady Ligi Narodów. Tekst skargi przeszedł do historii jako petycja Bernheima.
Jak potoczyły się dalsze losy prawne i emigracja?
Bernheim wystąpił o odszkodowanie od DeFaKa i toczył przed Górnośląską Komisją Mieszaną w Katowicach oraz Urzędem do spraw Mniejszości w Opolu postępowanie trwające od 17 października 1933 do 2 grudnia 1935 roku. W toku postępowania uznano go za poszkodowanego. DeFaKa początkowo proponowała 380 marek, ostatecznie osiągnięto ugodę na poziomie 1600 marek.
Podczas postępowania Bernheim mieszkał w Pradze. Jeszcze przed zakończeniem sporu wyjechał do Stanów Zjednoczonych i zamieszkał w Nowym Jorku. Zmarł jako osoba niezamożna w wieku 91 lat.
