| Podstawowe informacje | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Joachim Achtelik |
| Urodzenie | 22 września 1920, Opole |
| Zgon | 12 lutego 1942, Ruda (obecnie Ruda Śląska) |
| Zawód / rola | Żołnierz Armii Krajowej; malarz, rzeźbiarz, muzyk, literat |
| Wykształcenie | Krakowska Akademia Sztuk Pięknych (studia przerwane) |
| Mieszkał | Ruda, ul. Janasa |
| Działalność w czasie wojny | Łącznik podziemia; tłumacz w urzędzie gubernatora generalnego |
| Aresztowanie | 7 września 1941, więzienie w Mysłowicach; wyrok śmierci przez powieszenie |
Joachim Achtelik pochodził z Rudy Śląskiej i łączył działalność artystyczną z zaangażowaniem w konspirację antyniemiecką. W czasie okupacji pełnił funkcję łącznika miejscowej komórki Polskich Sił Zbrojnych i pracował jako tłumacz.
Skąd pochodził i gdzie się kształcił?
Urodził się w Opolu jako syn lekarza dr. Auerbacha i Agnieszki Achtelik, z domu Neukirch. Rodzina mieszkała w Rudzie; środowisko szkolne i lokalna społeczność ukształtowały jego polską tożsamość oraz patriotyzm. Po ukończeniu gimnazjum w Rudzie podjął studia na Krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Planował kontynuować naukę w Paryżu, jednak wybuch wojny we wrześniu 1939 roku przerwał te zamiary.
W jakich dziedzinach artystycznych działał?
Achtelik nie był zawodowym artystą, ale uprawiał malarstwo i rzeźbę. Zajmował się także muzyką i literaturą, co czyniło go twórczo wszechstronnym. Twórcze zainteresowania szły w parze z edukacją na ASP w Krakowie.
Jak wyglądała jego działalność konspiracyjna?
Po kampanii wrześniowej Niemcy skierowali go do pracy w kopalni Castellengo w Rokitnicy. Ze względu na znajomość języków — poza polskim i niemieckim także francuskiego i angielskiego — został sprowadzony do Krakowa i zatrudniony jako tłumacz w urzędzie gubernatora generalnego. W 1940 roku nawiązał kontakt z rudzką placówką Polskich Sił Zbrojnych dowodzoną przez księdza Jana Machę i przyjęto go na łącznika. Informacje zdobywane w pracy urzędowej przekazywał rudzkiej komórce, a stamtąd kierowano je radiowo do Londynu.
Przypuszcza się, że redagował literacką kolumnę podziemnego pisma "Świt" w Tarnowskich Górach. Samowolnie przygotowywał także dokumenty wyjazdowe dla osób próbujących opuścić okupowane terytorium.
Co wydarzyło się po aresztowaniu?
Achtelik został aresztowany 7 września 1941 roku i osadzony wraz z innymi członkami podziemia w więzieniu w Mysłowicach. Sąd SS uznał jego działalność za szczególnie niebezpieczną i skazał go na karę śmierci przez powieszenie w Rudzie, miejscu stałego zamieszkania. Widział, jak na szubienicy ginęli Ignacy Nowak i Antoni Tiałowski z Goduli.
Egzekucję wykonano publicznie na słupie oświetleniowym na targowisku dzielnicy. Niemcy sprowadzili na nią setki osób, by ukazać sposób karania działaczy konspiracji. Gdy założono pętlę na szyję Achtelika, on wypowiedział słowa Jezusa Chrystusa: „Wybaczcie im, bo nie wiedzą, co czynią”. Po tych słowach zgromadzeni Polacy uklękli, co prawie doprowadziło do zamieszek. Achtelik konał około piętnastu minut. Tego samego dnia w różnych dzielnicach miasta zamordowano dwunastu członków podziemia.
Gdzie i jak jest upamiętniony?
Joachim Achtelik został patronem jednej z ulic w dzielnicy Ruda, w Rudzie Śląskiej. W miejscu, gdzie przeprowadzono egzekucję, umieszczono tablicę pamiątkową przypominającą o śmierci młodego patrioty. Tablica stoi przy dawnym targowisku, w miejscu powiązanym z wydarzeniami z 12 lutego 1942 roku.
Podsumowanie
- Urodził się 22 września 1920 w Opolu i mieszkał w Rudzie (ul. Janasa).
- Był studentem Krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych; studia przerwała wojna.
- Pełnił funkcję łącznika miejscowej komórki podziemnej i pracował jako tłumacz w urzędzie gubernatora generalnego.
- Aresztowano go 7 września 1941; skazano na śmierć i publicznie powieszono 12 lutego 1942 w Rudzie.
- Upamiętniono go ulicą w Rudzie Śląskiej i tablicą w miejscu egzekucji.
